مدل اکولوژیکی توسعه شهری ، روستایی و صنعتی

مدل اکولوژیکی توسعه شهری ، روستایی و صنعتی

هنگامی که در یک سرزمین با بازسازی و یا ساخت و ساز و توسعه ، مناطق مسکونی ، تجاری ، خدماتی و صنعتی استقرار می یابند محیط زیست مورد تاثیر قرار می گرفته به عنوان مثال تغییر آبراهه های طبیعی موجب فرسایش خاک شده یا بدلیل وجود فاضلاب خاک آلوده می گردد .

البته محیط زیست نیز متقابلا بر روی منطقه ایجاد شده اثراتی از خود نشان می دهد مثلا منطقه شاید در معرض سیل یا لغزشهای زمین قرار گیرد . پر واضح است که باید قبل از اینکه این چنین توسعه هایی در یک سرزمین ایجاد شود کنش های بین محیط زیست و منطقه مورد نظر برای توسعه تجزیه و تحلیل و مطالعات آن بدقت انجام پذیرد تا نسبت به اتخاذ تصمیم صحیح و رفع مشکلات و همچنین بحث توسعه پایدار قدم برداشته شود . برای رسیدن به این هدف پارامترهای منابع اکولوژیکی سرزمین مورد نظر باید مطالعه شود تا توانایی آنرا داشته باشد تا زمین آن تکیه گاه متعادل و پایداری برای ساختمانها باشد و یا فاضلابها و پسماندها و زباله ها را بتواند جذب و تجزیه کند و درای فضای سبز و زیبا شناسی خوبی داشته باشد .

اگر بصورت خلاصه بخواهیم یک مدل اکولوژیکی مناسب و خوب برای کاربری توسعه شهری و صنعتی را بیان کنیم آن مدل باید در واقع شرایط اکولوژیکی شرح داده شده در زیر را داشته باشد .

از نظر دمای سالیانه دمای بین 24-18 درجه سانتیگراد مناسب است و اقلیم  و آب و هوای آن طوری باشد که متوسط 800-500 میلیمتر بارندگی سالیانه داشته باشد . سرعت باد غالب در این منطقه نباید بیشتر از 35 کیلومتر در ساعت بوده و درصد رطوبت آن بین 80-60 درصد قرار گیرد. شیب تا 6 شش درجه منطقی بوده و ارتفاع از سطح دریا هم 1200-400 متر خوب است. اگر از نظر جهت جغرافیایی دامنه مورد بررسی قرار دهیم برای آب و هوای معتدله جهت جنوبی و برای آب و هوای نیمه گرمسیری جهت شرقی مناسب می باشد . جنس سنگ مادر آن از ماسه سنگ ، بازالت و رسوبات آبرفتی و خاک این منطقه هم عمیق و دارای زهکشی خوب با بافت لومی یا لومی – رسی باشد . پوشش گیاهی درختی کمتر از 30 درصد و پوشش گیاهی علفی نیز کمتر از 30 درصد باشد . از نقطه نظر منابع آب که در این مدل بیشترین اهمییت را دارد و در اولویت است باید قدرت تامین آب  بین 300-225 لیتر در روز برای هر نفر را داشته باشد .

شرایطی همچون شیب بیشتر از 9 درجه ، وجود گسل آشکار و نهان ، دشتهای سیلابی ، پوشش گیاهی درختی و گیاهان علفی بیش از 60 درصد ، کشتزارهای آبی ، عمق کم خاک و دانه بندی ریز، زهکشی نا مناسب خاک ، مسیل ، جهت شمالی برای آب و هوای معتدله ، سرعت باد بیش از 50 کیلومتر در ساعت و برخی از دیگر فاکتورهای اکولوژیکی از جمله شرایط نامناسب برای توسعه شهری و صنعتی یک سرزمین کحسوب می گردند .

در بیان این مدل اکولوژیکی برخی از فاکتورها نقش مهم و اساسی تری دارند مانند : کمییت آب ، شیب ، سنگ و خاک و هیدرولوژی و دیگر فاکتورها که در جای خود نقش بسزایی در تعیین مدل اکولوژیکی توسعه شهری و صنعتی ایفا می کنند .            

تالابها

تالابها ( مقدمه ، تعریف ، طبقه بندی ، نقش و اهمیّت )

مقدمه

در سال 1972 در شهر رامسر ایران اوّلین کنوانسیون بین المللی برای حفاظت از تالابها شکل گرفت که در آن کشورهای زیادی معاهده حفاظ و حمایت از تالابهای با اهمیّت جهانی را امضاء کردند و عضو این کنوانسیون گردیدند . از نظر کمّی تعداد اعضاء تا به حال رشد خوبی داشته است و تعداد تالابهای به ثبت رسیده نیز افزایش یافت امّا از نظر کیفی متاسفانه تلاش در خور و شایسته ای انجام نشده است

در طول تاریخ انسان ، تالابها بعنوان اراضی بی فایده ، نامناسب ، مضرّ ، بستری برای زندگی حیوانات وحشی و حشرات ناقل بیماری شناخته می شدند یا اراضی غیر قابل مهاری که همیشه تصویر آن با نماد کروکدیل  و یا باتلاقی که اگر شخصی در آن پا بگذارد او را در کام مرگ فرو می برد و البته باعث آن شد که بشر رابطه خصمانه ای با تلاب داشته و همواره درصدد تخریب و نابودی آن بوده است بطوری که مهار تالاب و تبدل آن به اراضی کشاورزی و یا حتّی بایر از جمله موفّقیتهای جوامع انسانی

تلقّی می گردید .

تعریف تالاب

مناطق آبگیر ، مردابی ، پیت زار ( توربزار ) ، مناطق آب بصورت طبیعی ، مصنوعی ، دائم یا موقّت با آب ساکن ، جاری شیرین ، لب شور یا شور مشتمل بر آن دسته از آبهای دریایی که عمق آب در کشند پایین  از 6  متر تجاوز نکند .

طبق این تعریف بسترهای علفی دریایی در مناطق ساحلی ، کفه های گلی و صخره ای ، مانگرو ها ، آبهای شیرین ، رودخانه ها ، مصبها ، باتلاقهای جنگلی و دریاچه های شور نیز جزء تالابها محسوب می شوند .

در تعریف دیگری تالابها عمدتا بعنوان اکوتون معرفی شده که این مناطق گذرگاههایی بین دو یا چند جامعه متمایز با محیط زیست آبی و خشکی بشمار می آیند که البته این تعریف در عمل نمی تواند کاربرد داشته باشد زیرا مشکلاتی دارد .

طبقه بندی تالابها

تالابهایی که تحت پوشش کنوانسیون رامسر هستند از نظر منشاء به 5 پنج دسته تفکیک می شوند :

1-   Lacustrine    دریاچه ای

2-   Riverine    رودخانه ای

3-   Palustrine  مردابی    

4-   Marine  دریایی         

5-   Estuarine    مصبی   

dugan  1990  طبقه بندی دوگان

                    تقسیم کرد .IUCNدوگان انواع تالابها را مطابق با تعریف کنوانسیون رامسر برای   

1- آبهای شور

1-1- دریایی

زیرکشندی -1-1-1

     الف ) آبهای دایمی فاقد پوشش گیاهی با عمق کمتر از 6 متر در کشند پایین مشتمل بر خلیج های دریایی و تنگه ها   ب ) رویشهای گیاهی آبی زیرکشندی مشتمل بر بسترهای کلب ، علفهای دریایی ، رویشهای تروپیکال دریایی  پ ) آبسنگهای دریایی

2-1-1- بین کشندی

الف ) سواحل صخره ای دریایی از جمله صخره و پرتگاههای صخره ای  ب ) سواحل با سنگهای متحرک و جابجا شونده و قلوه سنگ  پ ) کفه های نمکی ، ماسه ای یا گلی بدون پوشش گیاهی و جابجا شونده بین کشندی  ت) گستره های رسوبی مشجّر بین کشندی نظیر جنگلهای مانگرو و مردابهای شور در سواحل پناهدار

2-1- مصبی

1-2-1- زیرکشندی

آبهای مصبی ، آبهای دائمی مصبها و سیستمهای مصبی دلتا

2-2-1- بین کشندی

الف ) کفه های ماسه ای ،نمکی یا گلی با پوشش گیاهی محدود

ب ) مردابهای بین کشندی مانند مردابهای نمکی ، رویشهای شوره زاری ، مردابهای نمکی برآمده ، مدابهای کشندی شیرین و لب شور

پ ) تالابهای جنگلی بین کشندی مانند باتلاقهای مانگرو ، باتلاقهای مشجّر نیپا ، جنگلهای باتلاقی آب شیرین کشندی

3-1- کولابی

الف ) کولابهای شور و لب شور با راههای ارتباطی کم و بیش باریک با آب دریا

ب ) مردابها ، کفه ها و دریاچه های شور ، آهکی ، فصلی و دائمی

2- آبهای شیرین

1-2- رودخانه ای

1-1-2- دائمی

رودخانه ها و جریانهای آبی دائمی و آبشارها

2-1-2- موقتی و ناپایدار

الف ) رودخانه ها و جریانهای آبی فصلی و نامنظم

ب ) دشتهای سیلابی رودخانهای مانند کفه های رودخانه ای ، حوضه های سیلابی ، علفزارهای غرقابی فصلی ناشی از سیل

2-2-  دریا چه ای

1-2-2- دائمی

الف ) دریاچه های آب شیرین دائمی بزرگتر از 8 هکتار از جمله سواحلی که بطور فصلی یا غیر منظم در معرض غرقاب قرار دارند .

ب ) استخرهای آب شیرین دائمی کوچکتر از 8 هکتار

 2-2-2- فصلی

دریاچه های فصلی بزرگتر از 8 هکتار از جمله دریاچه هایی که در دشتهای سیلابی بوجود می آیند.

3-2- مردابی

1-3-2- با گیاهان بن در آب

الف ) مردابها وباتلاقهای آب شیرین روی خاکهای غیر آلی همراه با گیاهان بن در آب که حداقل بیشتر فصل رویش گیاهی را در شرایط غرقابی قرار داشته  و قسمت پائین آنها را آب فرا گرفته است.

ب ) باتلاقهای

راهکارهای کاهش آلودگی صوتی

Metodes Of Reduce Noise Pollution راهکارهای کاهش آلودگی صوتی

فضای سبز درختی و درختچه ای قادر است در کاهش آلودگی صدا موثر باشد . البته خود این گیاهان از نظر رشد تحت تاثیر منفی آلودگی صوتی قرار می گیرند . کیفیت کم گردن صدا در گیاهان درختی و درختچه ای بر حسب تراکم شاخ و برگ ، بلندی و اندازه ، گونه درخت و سایز برگ آن  متفاوت است . یکسری بررسی ها نشان می دهد که اثر کاهش صدا در فرکانسهای متوسط  ( طول موج بین 2000-250  هرتز ) نسبت به فرکانسهای بلند و کوتاه  بیشتر می باشد . اگر بخواهیم گونه های گیاهی شاخص برای کاهش آلودگی صدا در ایران را مورد بررسی قرار دهیم باید گفت که هنوز تا کنون مطالعات مفیدی صورت نگرفته اما از دید کلی و البته بر اساس تحقیقات علمی موجود مشخص شده است که گونه های درختی مانند : چنار ، بلوط ، اقاقیا و کاج نسبت به دیگر گونه ها در کاهش آلودگی صوتی برتری دارند .

لازم است در اینجا جدای از اثر کاهندگی آلودگی صوتی گیاهان به دیگر خواص مفید آنها از جمله : جذب گاز کربنیک ، تصفیه هوا و جذب گرد و خاک ، تولید اکسیژن ، کمک به تثبیت خاک و افزایش نفوذپذیری آب ، کاهش فرسایش خاک ، کاهش آلودگی هوا ، جذب پرتوهای مضر خورشید ، تعدیل دمایی هوا ، زیبا سازی و ظاهر سازی و بهره برداری ( تجاری – دارویی- غذایی – مطالعات علمی پژوهشی و ... ) اشاره کرد .

در نتیجه گیری ، برای کاهش آلودگی صدا در شهرهایی همچون تهران می توان گفت راه حلهای زیر مفید هستند .

1 – کاهش ترافیک شهری

2 – کم کردن وسایل نقلیه موتوری

3 – استفاده از فضای سبز موثر در کاهش آلودگی صوت

4 – جلوگیری از تردد خودروهای سنگین در داخل شهر

5 – قطع کردن بلند گوهای غیر مجاز در اماکن عمومی و خصوصی

6 – رشد فرهنگ اجتماعی مردم

7 – استفاده بیشتر از ناوگان حمل و نقل عمومی مخصوصاً مترو

8 – جلوگیری از تردد خودروهای با بوق بلند و غیر استاندارد

9 – تشویق مردم در استفاده از وسایل نقلیه غیر موتوری سالم نظیر دوچرخه

عوامل بیماری زا در خاک

 عوامل بیماری زا در خاک             Disease – Causints in soil

 

اینکه باکتریهای بیماری زا از بین خلل و فرج طبقات زمین مسافتی را می پیمایند مهم است چرا که اگر در منطقه ای ته نشین و متوقف گردند خطر آلوده کردن آبهای زیر زمینی کمتر می شود . در صورتی که اگر این باکتریها و ذرات جامد بهمراه آب از لابه لای فضای خالی طبقات خاک حرکت کنند در واقع به سفره آبهای زیر زمینی رسیده و موجبات آلودگی آنرا فراهم می کنند .

برخی از مواد شیمیایی همچون نیترات ، نیتریت و آمونیاک که در فاضلاب یافت می شوند بصورت محلول در آن به راحتی از لایه های ذمین عبور کرده و به آبهای زیر زمینی راه می یابند .

یکسری مطالعات نشان می دهد که نمونه ای از باسیلها یی مثل اسهال و حصبه توانایی حرکت افقی در خاک را نداشته اما بسته به جنس و دانه بندی خاک به شکل عمودی قادرند مسافت زیادی را طی نمایند . در هنگام بارندگی با وارد شدن آب بسیار زیاد به داخل چاههای فاضلاب امکان شسته شدن باسیلها بطرف لایه های زمین در جهت عمودی ایجاد میشود . مسلماً با آلوده شدن آبهای زیر زمینی خطرات استفاده از آن افزایش یافته و موجب بالا رفتن هزینه های مربوط به تصفیه می گردد.